"ฉันหาตุ๊กตาคนแคระให้เธอได้แล้ว" เป็นข้อความที่ปรากฏในเอสเอ็มเอส บนมือถือของผม ผมตามหาตุ๊กตาคนแคระประดับสนามที่มีแก้มสีทับทิมอยู่หลายวัน แต่กลับเป็นเพื่อนผมที่พบคนแคระหนวดขาวกับหมวกทรงแหลมสีน้ำเงินซึ่งตั้งอยู่ในสนามหญ้าใกล้บ้าน

ใจผมเต้นระทึกขณะกระโดดข้ามรั้วไปคว้าเจ้าตัวน้อยนี้มา ผมฉีกกระดาษมาเขียนด้วยลาย-มือหวัดๆว่า "แม่ครับ ขอไปเที่ยวก่อนนะครับ จะกลับมาเร็วๆนี้ จากตุ๊กตาคนแคระ"

การแอบลักตัวตุ๊กตาคนแคระของผมได้แรงบันดาลใจจากภาพยนตร์ฝรั่งเศสเรื่อง เอมิลี (Amily) ซึ่งในเรื่องพ่อผู้เป็นม่ายมีความปรารถนาอย่างแรงกล้าที่จะท่องเที่ยว ลูกสาวจึงจัดการให้ตุ๊กตาแต่งสวนของพ่อออกเดินทางรอบโลกและส่งไปรษณียบัตรกลับมาจากทุกแห่งที่เดินทางไป

ผมก็เหมือนกับเอมิลีที่ตั้งใจจะนำความตื่นเต้นเล็กๆน้อยๆมาสู่ชีวิตของเจ้าคนแคระผู้โดดเดี่ยว และหวังว่าจะเป็นเรื่องบันเทิง สำหรับเจ้าของมันด้วย

ผมบรรจงห่อตุ๊กตาคนแคระด้วยพลาสติกกันกระแทกใส่ไว้ในกระเป๋าเดินทาง จากนั้นก็มุ่งหน้าสู่สนามบินไครส์เชิร์ช ผมกับเจ้าตุ๊กตามุ่งหน้าสู่การเดินทางที่ต้องจดจำไปตลอดชีวิต เขาจะร่วมทางกับผมและนักศึกษาอีก 19 คนในการเดินทางภาคสนามสิบวันที่แอนตาร์กติกา

ฟังดูเป็นความคิดที่ดี แต่ขณะเฝ้ามองกระเป๋าขึ้นสู่ท้ายเครื่องบินลำเลียงเฮอร์คิวลิส ผมเริ่มไม่แน่ใจ ถ้าเจ้าคนแคระเกิดไม่รอดจากการบินแปดชั่วโมงนี้ เพราะขณะห่อนั้น ผมสังเกตเห็นมันมีรอยร้าวผ่ากลางหลัง และยังต้องมานอนอยู่ใต้กองสัมภาระหนักอึ้ง ผมรู้สึกกลัวว่าอาจเกิดเรื่องไม่ดีขึ้น

จะถอยหลังก็ไม่ทันเสียแล้วเพราะผมถูกสั่งให้แต่งตัวในชุดกันหนาวเต็มที่เพื่อเตรียมบิน ไม่มีระบบควบคุมอุณหภูมิบนเครื่องเฮอร์คิวลิส และด้วยเหตุผลด้านความปลอดภัย เราจึงต้องสวมชุดกันเป็นตั้ง มี ชุดชั้นในกันหนาวน้ำหนักเบาสำหรับนักสำรวจ กางเกง และเสื้อหนาวผ้าใยสังเคราะห์สำหรับขั้วโลก แว่นตากันหิมะ หมวกที่ปิดหู และเสื้อแจ็กเกตตัวยาวมีหมวกคลุมศีรษะที่มีซิปปิดตลอดถึงจมูก แถมยังต้องสวมที่อุดหูเพื่อป้องกันเสียงดังของเครื่องยนต์อีกด้วย

การบินใช้เวลานาน เมื่อเราถึงวินด์เลสไบต์ สถานที่ตั้งแคมป์ของพวกเราในอีกสิบวันข้างหน้า ผมกระวนกระวายอยากรู้ชะตากรรมของเพื่อนใหม่

ผมรูดซิปเปิดกระเป๋าและโล่งอกที่พบว่าตุ๊กตาคนแคระโผล่หน้ามาจากพลาสติกกันกระแทกหลายชั้นที่หุ้มไว้โดยไม่บุบสลาย ผมหายใจโล่งอก และรู้ว่าตลอดสิบวันจากนี้คงไม่มีเหตุผลอะไรให้กังวลอีก

พวกเรายุ่งกันมากในสองสามชั่วโมงถัดมาเพราะต้องตั้งเต็นท์ขั้วโลก 12 หลัง เต็นท์ทรงพีระมิดแต่ละหลังสำหรับนอนได้สองคนนี้เป็นที่พักมาตรฐานของนักวิจัยแห่งแอนตาร์กติกามาตลอดเวลา 80 ปี เต็นท์ของ ผมสีส้มสด

จากนั้นเราต้องสร้างกำแพงน้ำแข็งเพื่อเป็นประตูห้องส้วม ถังสองใบจัดไว้ให้คนสี่คนใช้เป็นส้วม ถังหนึ่งสำหรับ "เรื่องเบาๆ" และอีกถังสำหรับ "เรื่องหนักๆ" ซึ่งคุณต้องปฏิบัติภารกิจแยกกัน (โชคดีที่ "เรื่องหนักๆ" จะแข็งตัวอย่างรวดเร็วก่อนจะส่งกลิ่น)

เมื่อถังเต็มก็จะถูกห่อด้วยถุงพลาสติกใบใหญ่ติดป้าย และนำกลับนิวซีแลนด์เพื่อเอาไปทิ้งพร้อมกับขยะทุกชิ้นและน้ำเสียทุกหยด ที่เราใช้

เมื่อมาตั้งค่ายที่แอนตาร์กติกจึงเห็นว่าควรจะมียามเฝ้าหน้าประตูห้องน้ำเพื่อกันคนอื่นมาใช้ถังของคุณจนเต็ม ผมรู้ว่าใครเหมาะสมที่สุดสำหรับงานนี้ วันวารของงานที่เป็นเพียงเครื่องประดับสวนกลายเป็นอดีตไปแล้ว ตุ๊กตาคนแคระยืนเฝ้าห้องส้วมของเราอย่างภาคภูมิใจ ถึงตอนนี้ ทุกคนก็เข้าแถวกันเพื่อถ่ายรูปเขา และแม้หิมะจะตก เขาก็ยังยิ้มออก

ทว่าอากาศกลับตาลปัตรเป็นเลวร้ายอย่างที่สุด กระแสลมทำให้อุณหภูมิลดต่ำลงถึง -33 องศา เต็นท์ของเราปกคลุมด้วยหิมะ และเราต้องผูกเชือกไว้ระหว่างเต็นท์เผื่อกรณีที่มองไม่เห็นเต็นท์อื่น และด้วยความพิเศษของตุ๊กตาคนแคระ นักศึกษาคนหนึ่งจึงสร้างกระท่อมอิกลูเล็กๆเป็นที่กำบังให้เขา

เมื่ออากาศเลวร้ายผ่านไป ผมกับเจ้าคนแคระใช้เวลาหลายวันสำรวจสิ่งใหม่รอบตัว ใช้เวลาให้คุ้มกับที่ฟ้าสว่างตลอด 24 ชั่วโมง เราเล่นสกีตอน 2.00 น. นอนในถ้ำน้ำแข็ง ขี่จักรยานบนทางเชื่อมระหว่างฐานสำรวจ เราปีนขึ้น "ภูเขาตรวจการณ์" ซึ่งเป็นภูเขาสูง 230 เมตรทรงกรวย อันเกิดจากการระเบิดของภูเขาไฟ เพื่อชมทัศนียภาพ 360 องศาที่เต็มด้วยหิมะ น้ำแข็ง และภูเขา ซึ่งทั้งเจิดจ้าและงดงาม

รู้สึกว่าเจ้าตัวเล็กชักจะคิดถึงบ้าน ผมจึงไปเยี่ยมสถานีแม็กเมอร์โดของสหรัฐฯ เพื่อให้ตุ๊กตาคนแคระส่งไปรษณียบัตรกลับบ้าน

ข้อความนั้นมีว่า "ผมว่าแม่คงอยากรู้ว่าผมไปผจญภัยที่ไหน ผมอยู่ในอิกลูที่วินด์เลสไบต์ เกาะรอส แอนตาร์กติกา ผมสนุกมาก แต่คิดถึงบ้านแล้ว จะรีบกลับไปเฝ้าสวนให้นะครับ รัก จากตุ๊กตาคนแคระ"

จากนั้นก็ได้เวลาจัดเก็บเจ้าคนแคระเพื่อมุ่งหน้ากลับนิวซีแลนด์ นับแต่วันนี้ไม่มีอะไรน่าหนักใจแล้ว ผมคิดว่าจากการผจญภัยที่ผ่านมา การบินเที่ยวขากลับเป็นเรื่องง่ายไปเลยสำหรับตุ๊กตาแต่งสวน

หลังเรากลับจากดินแดนน้ำแข็ง ผมยังเก็บตุ๊กตาคนแคระไว้ในห้องนอนอีกหลายสัปดาห์ เขาจะยืนเท่อยู่ที่ขอบหน้าต่างและรอต้อนรับทุกบ่ายหลังผมกลับจากมหาวิทยาลัย

ผมยังไม่อยากนำตุ๊กตาไปคืน เราเผชิญสิ่งต่างๆมากมายมาด้วยกัน ผมรู้สึกผูกพันกับเขามากขึ้นทุกที ผมส่งจดหมายและรูปถ่ายของเจ้าคนแคระยืนอยู่ข้างกระท่อมอิกลูของเขา "กลับมาจากไครส์เชิร์ชแล้ว แต่จะยังไม่กลับบ้าน อีกสักสองสามสัปดาห์นะครับ" จดหมายเขียนว่าอย่างนั้น

ห้าสิบสองวันหลังการหายตัวไปของตุ๊กตาแต่งสวน ผมก็ตัดสินใจส่งเขาคืนเจ้าของที่แท้จริง เขาเดินทาง 6,000 กิโลเมตร พร้อมนักศึกษา 20 คน อาจารย์สี่ ท่าน และผู้นำทางภาคสนามอีกสามคนไปยังดินแดนหนาวที่สุด แห้งแล้งที่สุด และลมแรงที่สุดบนพื้นโลกนี้ แต่ตอนนี้ เจ้าคนแคระพเนจรจะกลับบ้านแล้ว

บ้านของตุ๊กตาคนแคระท่ามกลางแสงแดดดูเหมือนบ้านในสวนสนุก กำแพงสีครีม ขอบเหลืองตัดกับหลังคาและรางน้ำสีแดงสดใส แม้แต่ดอกไม้ก็ยังสีเข้ากันกับตัวบ้าน

ไม่ว่าผมจะมองไปทางไหน บรรดาตุ๊กตาแต่งสวนก็มองตามด้วยรอยยิ้ม แม้เจ้าคนแคระจะสนุกสนานกับการผจญภัยในแอนตาร์กติกาสักเพียงใด ผมก็รู้ว่านี่คือที่ของเขา อย่างน้อยจนกว่าจะถึงการเดินทางครั้งหน้า