ช่างตัดฉลองพระองค์

ครอบครัวของผมเป็นชาวจีน พ่อผมอพยพมาอยู่เมืองไทยตั้งแต่เล็กๆในครอบครัวที่ทำเฟอร์นิเจอร์ แต่พ่อชอบงานตัดเย็บเสื้อผ้า จึงฝึกฝนจนชำนาญและเปิดร้านเป็นของตนเองเมื่ออายุเพียง 18 ปี โดยตั้งชื่อร้านตามชื่อตัวเองว่า ยูไลย ซึ่งเป็นภาษาจีนแปลว่า ความประณีตสวยงามละเอียดอ่อน

ตอนพ่ออายุ 37 ปี เกิดเหตุการณ์ไม่คาดฝัน เมื่อวันหนึ่ง คุณชูพาสน์ ชูโต กรมวังผู้ใหญ่ซึ่งดูแลเรื่องฉลองพระองค์กับคุณตุล บุนนาค ซึ่งทำงานอยู่ในกรมวัง และเป็นลูกค้าของร้านนี้ทั้งสองคน เชิญฉลองพระองค์ของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมาให้พ่อแก้ไข ฉลองพระองค์เหล่านั้น ช่างตัดเสื้อชาวอังกฤษชื่อ มร. วัตสัน อยู่ร้านโฮเวสท์แอนด์เคอร์ติส ที่กรุงลอนดอน ประเทศอังกฤษ ตัดมาทูลเกล้าฯถวายพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ซึ่งเป็นเสื้อผ้าสำเร็จรูป บางชิ้นก็ยังตัดเย็บไม่เสร็จเรียบร้อยดี เพียงแต่ทรงทดลองทรงก่อนและต้องปรับแก้ไขใหม่ พ่อก็แก้ไขหมดโดยไม่คาดหวังสิ่งตอบแทน

เมื่อแก้ไขฉลองพระองค์เสร็จเรียบร้อย มร. วัตสันก็ชมพ่อว่าฝีมือดี ตอนนั้น พ่อเย็บสอยด้วยมือเองทั้งหมด ซึ่งไม่ค่อยมีใครทำกัน มร. วัตสันกราบบังคมทูลเรื่องนี้แด่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงทราบ คุณชูพาสน์จึงให้ลองตัดฉลองพระองค์ทูลเกล้าฯถวาย พ่อได้เข้าเฝ้าฯพร้อมผู้ช่วย พ่อเล่าให้ผมฟังว่า พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมีรับสั่งถามเรื่องความเป็นมาของร้านและครอบครัว แล้วทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ตัดฉลองพระองค์ทูลเกล้าฯถวาย ฉลองพระองค์ชุดแรกๆที่พ่อตัดทูลเกล้าฯถวายเป็นฉลองพระองค์ครั้งเสด็จประพาสรอบโลกเมื่อปี 2501

สิบปีต่อมา พ่อป่วยและเสียชีวิต ผมซึ่งเป็นลูกมือพ่อมาตั้งแต่เด็กสืบสานกิจการของร้านต่อ ตอนนั้นผมอายุ 18 ปี และเพิ่งเรียนจบมัธยมสามทางด้านธุรกิจจากโรงเรียนสหพาณิชย์ โดยมีแม่เป็นหลักคอยช่วยเหลือ ตอนนั้น เราต้องทำต่อและถอยไม่ได้ ผมเองมั่นใจมากว่าเราจะทำได้เพราะช่วยงานพ่อมาตลอด พี่น้องอีกสี่คนช่วยกันหมดทุกคน แม่ก็พยายามประคองร้านร่วมกับช่างตัดเสื้อที่มาช่วยพ่อ ผมไปฝึกกับลูกน้องพ่อที่เยาวราชเป็นปีโดยนั่งรถเมล์ไปฝึกตัดเสื้อผ้าเวลากลางคืนและกลางวันมาทำงานที่ร้าน เวลามีปัญหาในเรื่องการตัดเย็บก็มาแก้ไขกันตอนกลางคืน ผมฝึกฝนจนชำนาญ

ต่อมา คุณชูพาสน์ผู้เปรียบเสมือนพ่อคนที่สองของผมคงเห็นว่าผมมีพรสวรรค์ มีความสามารถ และเป็นที่ถูกชะตาของท่านด้วย ท่านจึงมอบตำราตัดเสื้อผ้าของ มร. วัตสันแก่ผมเพื่อศึกษา จนกระทั่งท่านเห็นว่าผมมีความสามารถถึงขั้นแล้ว จึงนำผมเข้าเฝ้าฯพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เมื่อปี 2512 เพื่อกราบบังคมทูลขอพระราชทานพระบรมราชานุญาตวัดขนาดพระองค์ นับเป็นครั้งแรกที่ผมมีโอกาสเข้าเฝ้าฯ

ตอนที่คุณชูพาสน์นำผมไปเข้าเฝ้าฯพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เมื่อพระองค์เสด็จลง คุณชูพาสน์กราบบังคมทูลแนะนำผมว่าเป็นลูกคุณยูไลย แล้วกราบบังคมทูลขอพระราชทานพระบรมราชานุญาตวัดขนาดพระองค์ ตอนนั้น ผมได้เข้าเฝ้าฯพระองค์เพียงครู่เดียว ผมเข้าใจว่าท่านผู้ใหญ่คงประสงค์จะให้โอกาสเราลองตัดฉลองพระองค์ทูลเกล้าฯถวาย เมื่อท่านเห็นว่าเราทำได้ก็ไว้วางใจให้ตัดชุดทูลเกล้าฯถวายตลอดมา ผมเองรู้สึกเจียมเนื้อเจียมตัวเสมอมา พอผมนำฉลองพระองค์ที่ตัดเสร็จแล้วไปทูลเกล้าฯถวายพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว พระองค์มีรับสั่งว่าให้ผมจดข้อบกพร่องในระหว่างที่วัดขนาดพระองค์และทรงลองเสื้อ เพื่อการแก้ไขจะได้ไม่เกิดปัญหาซ้ำ ผมมีโอกาสเข้าเฝ้าฯปีละไม่เกินสองครั้ง

ฉลองพระองค์ชุดแรกที่ผมตัดทูลเกล้าฯถวายพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเป็นฉลองพระองค์ชุดสูท ผมตัดฉลองพระองค์ทูลเกล้าฯถวายทุกแบบทุกชุด ตั้งแต่ฉลองพระองค์ชุดเช้าจนถึงฉลองพระองค์ชุดกลางคืน การตัดฉลองพระองค์นั้น ผมจะเน้นใช้ผ้าที่ผลิตในไทยและใช้เฉพาะของไทย อันที่จริง พระองค์เป็นพระมหากษัตริย์ แม้สามารถทรง เลือกใช้ฉลองพระองค์แบรนด์เนมได้ทั่วโลก แต่ตลอดเกือบ 50 ปีที่ครอบครัวผมถวายงานรับใช้เบื้องพระยุคลบาท ฉลองพระองค์ที่พระองค์ทรงทุกชุดทุกโอกาสตั้งแต่ฉลองพระองค์ชุดบรรทมถึงฉลองพระองค์เต็มยศจักรี ก็ล้วนเป็นฉลองพระองค์ที่ร้านของผมตัดทูลเกล้าฯถวายทั้งสิ้น

นับตั้งแต่ผมเริ่มถวายงานรับใช้เบื้องพระยุคลบาทจนถึงปีนี้เป็นปีที่ 39 ผมเองยังไม่เคยได้ ยินพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมีรับสั่งว่ามีพระราชประสงค์อะไรหรืออย่างใดเกี่ยวกับฉลองพระองค์เป็นพิเศษ อาจมีบ้างที่ผู้ใหญ่ซึ่งดูแลในเรื่องฉลองพระองค์อยากให้ออกแบบฉลองพระองค์แบบมีสีสันบ้างเพื่อให้แปลกตาและดูสดชื่น หรือดูทันสมัย แต่ทั้งนี้ เรื่องเนื้อผ้าหรือความพิถีพิถันที่ต้องเป็นของดีอะไรนั้น ไม่เคยมีรับสั่งเลย

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวโปรดฉลองพระองค์สีสดๆ เช่น สีเหลือง สีชมพู สีฟ้า สีแสด เป็นต้น แบบเสื้อที่โปรดคือแบบเบลเซอร์ ซึ่งเป็นเสื้อนอกสไตล์สปอร์ตสวมใส่สบาย ไม่ต้องผูกเนกไท และต้องมีรูปคุณทองแดง เวลาที่ผมเข้าเฝ้าฯ พระองค์จะมีรับสั่งเรื่องคุณทองแดงพระราชทานบางครั้ง นอกจากนี้ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวยังมีรับสั่งถามขนาดพระองค์ที่เปลี่ยนแปลงไปในแต่ละปี ฉลองพระองค์ที่ทรงแต่ละชุดทรงได้นานเฉลี่ยชุดละแปดปี แต่ชุดที่ทรงนานที่ สุดทรงนานถึง 12 ปี

ในการถวายงานตัดฉลองพระองค์ มหาดเล็กที่ดูแลเรื่องนี้จะส่งกำหนดการพระราชกิจล่วงหน้ามาให้ก่อนหกเดือนหรือหนึ่งปี ทางร้านผมจึงมีเวลาตระเตรียมตัดฉลองพระองค์ทูลเกล้าฯถวาย หน้าที่ของผมส่วนหนึ่งคือ ติดตามดูข่าวในพระราชสำนักอย่างสม่ำเสมอ เพื่อสังเกตว่าพระองค์ทรงฉลองพระองค์แล้วสง่างามเหมาะสมหรือไม่ ถ้าหลวมไป ผมจะเข้าไปเก็บรายละเอียดฉลองพระองค์ชุดนั้นให้ หรือหากมีข้อบกพร่องตรงใด ฉลองพระองค์กางเกงยาวไปหรือไม่ ผมต้องติดตามข่าวสารตลอดเวลาทั้งทางโทรทัศน์และหนังสือพิมพ์

แต่ส่วนใหญ่แล้ว พระองค์ไม่ค่อยมีรับสั่งเกี่ยวกับเรื่องนี้มากนัก และไม่ได้มีรับสั่งให้ตัดฉลองพระองค์จำนวนมากมาย แต่ทรงหมุนเวียนไปมา บางครั้งทรงเล่นกับคุณทองแดง แล้วฉลองพระองค์ที่ทรงอยู่ถูกเกี่ยวขาด พระองค์ก็จะพระราชทานมาให้ผมชุนซ่อม พระองค์โปรดการชุน บางทีชุนซ้ำก็มี เรื่องการชุนซ่อมเสื้อผ้าก็เช่นกันที่แสดงให้เห็นว่าพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวของเราทรงประหยัดและทรงพอเพียงอย่างไร ในขณะที่ประชาชนทั่วไปไม่นิยมชุนซ่อมเสื้อผ้าเท่าใดนัก แต่พระองค์โปรดการชุนมานานแล้ว

สิ่งที่ผมภูมิใจที่สุดในชีวิตคือ ฉลองพระองค์ที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงในพระราชพิธีฉลองสิริราชสมบัติครบ 60 ปี ภาพพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวพร้อมด้วยสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถทรงโบกพระหัตถ์ขณะประชาชนนับแสนโห่ร้อง �ทรงพระเจริญ� ดังสนั่นเมื่อปีที่ผ่านมานั้น เป็นภาพประวัติศาสตร์ที่ประทับใจคนไทยไม่รู้ลืมและยังเป็นที่ประทับใจของคนทั่วโลก

ผมเองก็น้ำตาไหลเมื่อชมภาพนี้เช่นเดียวกับคนอื่นๆ แต่ที่มากกว่าคือ ความซาบซึ้งใจที่ได้เป็นผู้ตัดฉลองพระองค์ชุดนั้นเองกับมือ

แม้พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวไม่เคยทรงแสดงพระราชประสงค์ใดๆเกี่ยวกับฉลองพระองค์ แต่ทรงมองเห็นการณ์ไกลเรื่องเสื้อผ้าในประเทศไทย พระองค์มิได้ทรงละเลย หากแต่ทรงเอาพระราชหฤทัยใส่เรื่องความเป็นอยู่ของคนไทยทุกเรื่องแม้แต่เรื่องนี้ ดังครั้งหนึ่ง พระองค์มีพระราชดำริว่าผู้ชายไทยเราควรจะมีชุดประจำชาติบ้าง และเป็นที่มาของเสื้อพระราชทานประจำชาติที่สวมใส่กันทุกวันนี้ ซึ่งผมก็มีส่วนร่วมในการออกแบบตัดเย็บตั้งแต่เริ่มแรก

ชุดพระราชทานที่สวมใส่กันทุกวันนี้เป็นชุดที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวโปรดทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯให้ออกแบบเมื่อ 30 ปีก่อน ทั้งนี้เพราะพระองค์ทรงเห็นว่า ชาวฟิ-ลิปปินส์หรือชนชาติอื่นๆต่างก็มีชุดประจำชาติ จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯให้คุณชูพาสน์ ชูโต คุณพิชัย วาศนาส่ง และผมช่วยกันออกแบบปรึกษาแก้ไข โดยให้มีคอแบบไทยๆ

เมื่อเราออกแบบและตัดเย็บมาแล้วเสร็จก็นำขึ้นทูลเกล้าฯถวายพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทอดพระเนตรเพื่อมีพระบรมราชวินิจฉัย เมื่อทอดพระเนตรเสื้อนั้นทรงพอพระราชหฤทัย สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ทรงงานเรื่องผ้าไหมมัดหมี่พอดี จึงพระราชทานผ้าไหมให้มาตัดเสื้อ ผมตัดฉลองพระองค์ทูลเกล้าฯถวายพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ต่อจากนั้น พระองค์มีรับสั่งให้พลเอก เปรม ติณสูลานนท์ ซึ่งเป็นนายกรัฐมนตรีในสมัยนั้นสวมใส่เป็นแบบอย่างให้กับคนทั่วประเทศ โดยให้บรรดาข้าราชการใส่ก่อนแล้วประชาชนสวมใส่กันต่อมา

จากการที่ผมถวายงานมานานนับหลายสิบปี ไม่นานมานี้ ทางร้านก็ได้รับพระราชทานตราตั้ง เป็นร้านตัดเสื้อผ้าร้านเดียวในประเทศไทยที่ได้รับพระราชทานตราครุฑประดับหน้าร้าน ซึ่งคนหรือองค์กรที่ได้รับเกียรติเช่นนี้จะต้องถวายงานรับใช้พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมานานหลายสิบปีขึ้นไป ต้องมีความจงรักภักดี ซื่อสัตย์ มีคุณธรรม และทำประโยชน์ให้สังคม

ทุกวันนี้ ในชีวิตประจำวันของผม เมื่อตื่นขึ้นมา สิ่งแรกที่นึกถึงคือพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ต้องกราบทุกเช้า พอเข้าร้านมาทำงานก็กราบพระบรมฉายาลักษณ์ก่อน เมื่อเลิกงานกลับบ้าน ผมก็กราบทุกครั้งเช่นกัน ด้วยความรู้สึกสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณเป็นล้นพ้น