หากคุณอยากพบประวัติศาสตร์ ที่ยังมีชีวิตขณะเดินทางท่องเที่ยว แค่ไปยังรัฐสิกขิมทางตะวันออกเฉียงเหนือสุดของอินเดีย คุณจะได้ซุกเท้าในผ้านวมเหมือนกษัตริย์แห่งสิกขิมเคยทำเมื่อทศวรรษ 1800 ในโรงแรมเอลกิน เมาต์พานดิม ไม่ใช่แค่นั้น คุณจะได้นั่งข้างกองไฟ จิบชาร้อนๆ ในบรรยากาศผ่อนคลายขณะคุยเรื่องนกและต้นไม้ที่ไปสำรวจมาในวันนั้นแบบเดียวกับที่นักพฤกษศาสตร์ยุควิกทอเรียทำเมื่อ 150 ปีก่อน

โรงแรมเอลกินเมาต์พานดิมตั้งอยู่นอกเมืองเพลลิง เป็นหนึ่งในสถานที่ตากอากาศสำหรับกษัตริย์และครอบครัวหลบมาพักผ่อนในยามเหน็ดเหนื่อยกับภารกิจของบ้านเมือง ในเวลาเช่นนั้น บ่าวพันผ้าโพกศีรษะจะรายล้อมพร้อมรินชาจากชุดกาเครื่องเงิน คนสวนในเครื่องแบบปรับระดับเตียงอาบแดดตามที่คุณปรารถนา หากต้องการชมแสงอาทิตย์อาบยอดเขาคันเชงจุงกา (ยอดเขาสูงอันดับสามของโลก) เหมือนเค้กเคลือบน้ำตาลไอซิงเรืองรองในระยะแค่ข้ามหุบเขา ซึ่งดูเหมือนใกล้เพราะท้องฟ้าช่างปลอดโปร่งแจ่มใส ทั้งที่ยอดเขาอยู่ห่างออกไปกว่า 50 กิโลเมตร

แต่การเดินทางไปยังดินแดนอดีตอาณา นิคมที่น่าอภิรมย์แห่งนี้ต้องอาศัยความมุ่งมั่นและอดทนพอสมควร

“คุณต้องขอวีซ่าเพื่อไปอินเดีย จากนั้นยังต้องมีใบอนุญาตพิเศษเพื่อเข้าเขตแดนชั้นในของสิกขิม” ราช ไกด์ของเรา กล่าว โชคดีขั้นตอนเหล่านี้เป็นเพียงพิธีการที่ตกค้างมาจากสมัยก่อนในเวลาที่บริเวณนี้เต็มไปด้วยกลุ่มอิสระสุดโต่งที่ไม่พอใจภาครัฐ เมื่อถึงอินเดีย ขั้นตอนยังมีต่อ คุณต้องไปหาหน่วยงานรัฐให้ถูกที่เพื่อให้เจ้าหน้าที่ถูกคนประทับตราที่ถูกต้องในหนังสือเดินทาง จากนั้น การเดินทางของคุณจากสนามบินใกล้ที่สุดคือบักโดกราจึงจะเริ่มต้นได้

เจย์น เพื่อนร่วมทางของผม บรรยายสภาพถนนว่า “ค่อนข้างขรุขระ” เธอพูดถูก บางแห่งขรุขระมากและบางแห่งแทบไม่มีถนน หิมะถล่มเป็นเรื่องปกติ คนงานซ่อมถนนมั่น ใจได้ว่าจะมีงานให้ทำมากมาย ส่วนหน่วยป่าไม้ สิ่งแวดล้อม และสัตว์ป่ามีงานง่วนตามมาติดๆกับการปลูกต้นอาซาเลีย ต้นคริสต์มาส ต้นโรโดเดนดรอน หรือกุหลาบพันปี และต้นพรีมูลาตามสองข้างทางเพื่อสร้างฉากที่มีสีสันสดใสให้ชื่นชมขณะขับรถ

การเดินทางไปยังเพลลิงใช้เวลากว่าสี่ชั่วโมง แม้ระยะทางจะไม่ไกลขนาดนั้น แค่ราว 150 กิโลเมตร ทิวทัศน์สองข้างทางตื่นตาตื่นใจ คุณคงอดทึ่งไม่ได้ในความอดทนของบรรดากษัตริย์และนักพฤกษศาสตร์เหล่านั้นที่เดินทางมาตามเส้นทางนี้โดยไม่มีรถจี๊ปเหมือนอย่างเรา ถนนคดเคี้ยวออกจากหุบลำธารขนาบด้วยไหล่เขาสูงกว่า 1,000 เมตร เลี้ยวลดสู่อีกหุบผาและวนเวียนอยู่อย่างนั้นจนสับสนไม่รู้แล้วว่ามุ่งหน้าไปทางทิศใด

โชคดีมีถนนน้อยสายจึงไม่มีวันหลงทางแน่นอน และในที่สุด เราไปถึงเพลลิงด้วยความหิวโหย (ไม่มีร้านอาหารให้จอดแวะ ที่นี่ยังเป็นบ้านป่า) และตะลึงยิ่งนักกับกลุ่มบ้านหลังจิ๋วที่เกาะเกือบตั้งฉากกับกำแพงหุบผาเป็นหย่อมๆตลอดทาง

ที.บี. ซับบา ผู้เชี่ยวชาญด้านความเปลี่ยนแปลงของภูมิอากาศในอินเดียและเลขาธิการสมาคมอนุรักษ์มรดกและพัฒนา การท่องเที่ยวฮีเบอร์มิออก บอกเราว่า คนส่วนใหญ่อาศัยอยู่นอกเมืองและไม่มีถนนตัดถึงหมู่บ้านเหล่านั้น ซึ่งหมายความว่าชาวบ้านต้องเดินไปทุกที่ โดยมีเส้นทางเชื่อมระหว่างบ้าน “สภาพแบบนี้ทำให้ผู้คนแข็งแรง” เขาพูดขึ้นทั้งที่ไม่จำเป็นต้องอธิบาย

นั่นหมายความว่าชาวบ้านต้องแบกทุกอย่างกลับบ้าน ตั้งแต่ประตู, โต๊ะ, หลังคา, หม้อ, อาหาร, แพะ, แกะ และอื่นๆ ด้วยเหตุ นี้ ชาวสิกขิมจึงระวังมากในเรื่องของเหลือทิ้ง แทบไม่มีขยะ ไม่มีสิ่งใดทิ้งขว้าง ทุกอย่างนำกลับมาใช้ใหม่ คนส่วนใหญ่อยู่ได้ด้วยตัวเองเกือบจะทั้งหมด แม้แต่อาหารเหลือยังส่งต่อไปเลี้ยงหมูในหมู่บ้าน และมูลหมูก็นำไปใช้ในสวนผัก

เมื่อคุณทำใจได้แล้วว่าจะต้องปีนเขากับเดินป่ามากเอาการ สิกขิมมีประวัติศาสตร์ พฤกษศาสตร์ ภูมิศาสตร์ และวัฒนธรรมชนิดแทบไม่มีที่ไหนเหมือน ไม่ไกลจากโรงแรมเอลกินเมาต์พานดิม คุณจะพบวัดซังกาโชลิง อายุ 300 ปี พระประกอบพิธีกรรมเป่าแตรสังข์และตีกลองต้อนรับแสงแรกของรุ่งสาง

ขับต่อไปตามถนนจะถึงเมืองรับเดนท์เซ หนึ่งในเมืองหลวงเก่าของราชวงศ์ช็อกยัลแห่งสิกขิม เมืองนี้เก่าแก่จากปลายศตวรรษที่ 17 แผ่ราบและดูน่าเกรงขามอยู่เหนือเนินเขา ส่งกลิ่นอายประวัติศาสตร์และการต่อสู้ช่วงชิงอำ นาจกันในสมัยโบราณ เมื่อเดินย้อนลงเขามา (เพื่อพัก) เส้นทางคดเคี้ยวผ่านแปลงปลูกกระ วาน, ข้าว, มันฝรั่ง, หัวหอม ตลอดจนส้มและกล้วย ทั้งหมดอยู่ในสายตาของยอดเขาหิมะคันเชงจุงกาที่ยิ่งใหญ่เหนือขอบฟ้า น่ามหัศจรรย์จริงๆ

“ความงดงามของสถานที่แห่งนี้อยู่ที่สภาพแวดล้อมที่ยังเป็นธรรมชาติและห่างไกลความ เจริญ” ราชเอ่ยขึ้น เขาทำงานกับบริษัทเฮลป์ ทัวริซึม โดยร่วมมือกับชาวบ้านเพื่อทำให้นักท่องเที่ยวรู้สึกได้รับการต้อนรับอย่างอบอุ่น “ถ้าเราสามารถกระตุ้นให้นักท่องเที่ยวที่ชอบความงามแบบสิกขิมมาที่นี่ จะช่วยหยุดชาวบ้านไม่ให้ทิ้งถิ่นฐานไปอยู่ในเมืองและที่อื่นๆ”

หากคุณชอบจิบชาและชมหิมาลัยที่ห่มด้วยหิมะ เจือด้วยประวัติศาสตร์อีกเล็กน้อย ที่นี่นับว่าเหมาะมาก แม้จะเดินทางไม่ง่ายนัก แต่ก็คุ้มค่าแน่นอน