หนีตายจากระบบที่ไปไม่รอด

เมื่อต้นปี 2554 สตีเฟน อีลอป ผู้บริหารสูงสุดของโนเกีย ออกบันทึกเวียนภายในที่เป็นประเด็นร้อน มีการเปรียบฐานะที่ตกต่ำของโนเกียในธุรกิจนี้ว่า เหมือนคนติดอยู่บนแท่นขุดเจาะน้ำมันที่ไฟกำลังลุกไหม้ หลังจากนั้นไม่นาน ผู้ผลิตโทรศัพท์มือถือสัญชาติฟินแลนด์ก็ประกาศการตัดสินใจแบบสุดขั้วที่จะโดดลงน้ำเย็นจัดเพื่อหนีตาย นั่นคือ จับมือกับไมโครซอฟท์ บริษัทยักษ์ใหญ่ของสหรัฐอเมริกา เพื่อผลิตโทรศัพท์สมาร์ทโฟน

 

ข้อตกลงที่บอกว่าเป็นการผสานเทคโนโลยี บริการ และยอดขายแบบเกื้อหนุนกันนั้น สรุปได้ว่าโนเกียจะนำวินโดว์โฟนมาใช้เป็นระบบปฏิบัติการหลักในสมาร์ทโฟนของตน ส่วนการพัฒนาและใช้งานระบบซิมเบียนและมีโก ซึ่งโนเกียพัฒนาขึ้นเองก็คาดว่าจะลดความสำคัญลง

 

เป็นที่รู้กันดีว่าโนเกียกำลังมีปัญหา ตำแหน่งผู้นำโทรศัพท์สมาร์ทโฟนระดับโลกของโนเกียสั่นคลอนอย่างรวดเร็วเมื่อไอโฟนของแอปเปิลและแอนดรอยด์ของกูเกิลเข้ามาบุกตลาด ในไตรมาสสุดท้ายของปี 2553 ส่วนแบ่งการตลาดของโนเกียลดลงมาก จากที่เคยครองส่วนแบ่งครึ่งหนึ่งเหลือแค่เกือบหนึ่งในสี่ภายในสี่ปีเท่านั้น เห็นชัดว่าบริษัทต้องเร่งเปลี่ยนแปลงบางอย่าง แต่การจับมือกับไมโครซอฟท์เพื่อยกเครื่อง "ระบบแวดล้อม" ของตนนั้นเป็นการแก้ปัญหาที่ถูกต้องจริงหรือ

 

ปฏิกิริยาต่อข่าวพันธมิตรนี้ ส่วนใหญ่เป็นแง่ลบในสายตาของสาวกโนเกีย ผู้สังเกตการณ์ และผู้ถือหุ้น เช่น เกิดคำถามว่าเป็นการฉลาดหรือไม่ที่จับมือกับไมโครซอฟท์ โนเกียเคยเป็นผู้บุกเบิกสินค้ากลุ่มสมาร์ทโฟน ทำให้คนหลายล้านรู้จักโทรศัพท์ยุคใหม่ซึ่งมีคุณลักษณะมากมายที่เดี๋ยวนี้เห็นกันดาษดื่น ตั้งแต่กล้องถ่ายรูปไปจนถึงช่องเสียบการ์ดหน่วยความจำ

 

แต่ไม่กี่ปีที่ผ่านมา โนเกียทำเรื่องผิดพลาดซ้ำแล้วซ้ำเล่า เริ่มจากการรักพี่เสียดายน้อง ระหว่างระบบปฏิบัติการซิมเบียนซึ่งถูกหาว่าล้าสมัย กับระบบปฏิบัติการมีโกซึ่งทำขึ้นใหม่เพื่อผลิตโทรศัพท์ชั้นนำ แต่โชคร้ายที่ใช้งานยาก  นอกจากนี้โนเกียยังไม่ประสบความสำเร็จกับการสร้าง "ระบบแวดล้อม" ของโทรศัพท์ที่แข็งแกร่งพอจะต่อกรกับชุมชนที่แอปเปิลหรือกูเกิลสร้างขึ้น ที่แย่ที่สุดคือ โนเกียไม่สามารถเจาะตลาดในสหรัฐอเมริกาซึ่งมีขนาดมหึมาได้

จากคำกล่าวของอีลอป (ซึ่งโต้ข้อกล่าวหาที่ว่าเป็นไส้ศึก เพราะเคยดำรงตำแหน่งประธานฝ่ายธุรกิจของไมโครซอฟท์ ก่อนจะมาเป็นผู้บริหารสูงสุดของโนเกียเมื่อเดือนกันยายน 2553) การตัดสินใจเลือกวินโดว์โฟนแทนที่จะเลือกแอนดรอยด์ก็เพื่อให้เกิดศึกสามเส้าในตลาด ไม่ใช่ผูกขาดแค่การแข่งขันระหว่างแอนดรอยด์กับไอโฟน เขายังอ้างว่าข้อตกลงนี้ให้ประโยชน์มูลค่าหลายพันล้านเหรียญแก่โนเกีย แม้ว่าการตีความมูลค่าที่ว่านี้ยังคลุมเครือก็ตาม