เพื่อนของฉันชื่อซู

ผู้คนทั่วโลกรู้จักออง ซาน ซูจี ในฐานะ วีรสตรีผู้งามสง่า ผู้ชนะรางวัลโนเบล สาขาสันติภาพขณะถูกคุมขัง และผู้ทำให้ เปลวไฟแห่งประชาธิปไตยยังลุกโชนในพม่า นานกว่า 20 ปี แต่สำหรับฉันซึ่งเป็นเพื่อน สนิทของเธอมาตั้งแต่ตอนเราทั้งคู่ตามสามี ไปทำงานวิชาการที่เมืองออกซฟอร์ดเมื่อ 35 ปีก่อน ซูยังคงเป็นภรรยาและแม่ที่ “ธรรมดา แต่ไม่ธรรมดา” เสมอ

ที่จริง ฉันรู้จักไมเคิล อริส สามีของซูมาก่อน เราพบกันในปี 2517 ขณะศึกษา เรื่องทิเบตที่วิทยาลัยบูรพศึกษาและแอฟริกา ศึกษาในกรุงลอนดอน ฉันชอบเขาทันทีที่ ได้พูดคุย เขาไม่ใช่คนหน้าตาหล่อเหลา แต่ เป็นคนอ่อนโยน มีน้ำใจ และทำให้คนที่อยู่ ใกล้รู้สึกสบายใจ

แม้ตอนนั้นไมเคิลอายุเพียง 27 ปี แต่ มีประสบการณ์สอนภาษาอังกฤษให้สมาชิก ราชวงศ์ภูฏานซึ่งเป็นราชอาณาจักรเล็กๆใน เทือกเขาตอนเหนือของอินเดียมานานหลายปี ผมเผ้าที่ดูยุ่งกระเซิงประกอบกับส่วนสูง ที่ไม่ธรรมดาทำให้เขาดูเหมือนยักษ์ปักหลั่น ที่เพิ่งโผล่ออกมาจากเทือกเขาหิมาลัย ขณะ แนะนำตัวเอง ไมเคิลพูดอย่างภูมิใจจนออก นอกหน้าว่า “ภรรยาของผมเป็นคนพม่า”

ปี 2518 ฉันและซาดาโยชิ สามีชาวญี่ปุ่น ซึ่งเป็นผู้เชี่ยวชาญด้านเศรษฐกิจสหภาพ โซเวียต รวมทั้งซู ไมเคิล และอเล็กซานเดอร์ ลูกน้อยของพวกเขาที่เกิดเมื่อปี 2516 ย้าย บ้านจากกรุงลอนดอนไปอยู่เมืองออกซฟอร์ด

เหตุบังเอิญนี้ทำให้พวกเรารู้จักคุ้นเคยกันมาก ขึ้น การที่ฉันและซูมาจากเอเชีย แต่ต้องมา อยู่ในเมืองที่มีคนเอเชียน้อยมีส่วนช่วยให้ มิตรภาพระหว่างเราดำเนินไปอย่างแน่นแฟ้น ในแบบที่ฉันหาไม่ได้จากเพื่อนคนอื่นใน ออกซฟอร์ด

ภาพของซูที่ฉันเห็นเป็นครั้งแรกคือ สาวสวยเข็นรถเข็นเด็ก เธอสวมลองยี ชุดประจำชาติของพม่าซึ่งดูคล้ายกับโสร่ง ผมมัดรวบมีปอยผมปรกหน้าผาก ดูเหมือน เด็กวัยรุ่นจนไม่อยากเชื่อว่าเธออายุ 29 ปี แก่กว่าไมเคิลหนึ่งปี แม้เขาจะดูแก่กว่าจน เป็นพ่อของเธอได้ทีเดียว

ฉันกับซูชอบทำอะไรด้วยกัน เช่น แลก เปลี่ยนสูตรอาหาร หรือไปซื้อของที่ตลาดใน ร่มของออกซฟอร์ด เรามักไปยืนดูผ้าพิมพ์ ลายหน้าร้านลิเบอร์ตีที่จะซื้อได้ต่อเมื่อมีการ ลดราคาเท่านั้น ซูจะเอาผ้ามาเย็บทำเป็นชุด ลองยีไว้ใส่เอง

ไมเคิลพยายามหารายได้ด้วยการทำงาน วิจัยเกี่ยวกับทิเบต แต่เงินที่ได้ก็น้อยมาก ซูจะพูดกับฉันว่า “โนริโกะ เราเหลือเงินสิบ ปอนด์สุดท้ายแล้ว ฉันจะทำอย่างไรดี” แต่ ฉันรู้ว่าซูเก่งมากเรื่องการทำอาหารจานอร่อย จากวัตถุดิบและเครื่องปรุงราคาถูก เธอภูมิใิจ กับฝีมือของตัวเองมากจนไม่ยอมเปิดทางให้ อาหารจานด่วนอย่างเบอร์เกอร์หรือฟิชแอนด์ ชิปส์ เธอถึงกับทำขนมพุดดิงคริสต์มาสล่วง หน้าหกเดือนก่อนถึงวันคริสต์มาส

ฉันพยายามช่วยเท่าที่ทำได้ โดยบาง ครั้งจะเชิญครอบครัวของซูมานั่งล้อมวงกิน ชาบู-ชาบู สุกี้ยากี้ หรือเทมปุระ ซึ่งล้วนเป็น อาหารญี่ปุ่นที่พวกเขาโปรดปราน

ต่อมา ฉันและซาดาโยชิเดินทางกลับ ญี่ปุ่น จากนั้นในปี 2528 หรือสิบปีนับแต่ เราพบกันครั้งแรก ซูเดินทางมาญี่ปุ่นพร้ืิอม กับคิม ลูกชายคนเล็กอายุแปดขวบ เนื่อง จากเธอได้รับทุนวิจัยจากมหาวิทยาลัยเกียวโต พวกเราพบกันหลายครั้ง เพราะพอถึงช่วง หยุดสุดสัปดาห์ ซูและลูกมักมาเยี่ยมฉันกับ ซาดาโยชิที่บ้านพักในชนบทของเราซึ่งตั้งอยู่ ริมทะเลสาบบิวะ

ครั้งหนึ่ง ซูและคิมมาเยี่ยมเราในวันสิ้น ปี ฉันและสามีจึงพาพวกเขาไปเที่ยววัดพุทธ ใกล้บ้านที่มีการตีระฆังใบใหญ่ตามประเพณี ญี่ปุ่นที่เรียกว่าโจยะ-โนะ-คาเนะ วันต่อมา มีเหตุการณ์ที่ทำให้ฉันรู้ซึ้งว่าซูคิดถึงพม่า มากเพียงใด ฉันได้ยินว่ามีวัดพม่าอยู่ไม่ไกล ออกไป ซูชวนพวกเราไปที่นั่น เมื่อไปถึงก็ พบว่าประตูใหญ่หน้าวัดปิดเพราะเป็นวันหยุด ฉันจึงเดินอ้อมไปด้านหลังเพื่อขอเข้าชมวัด

จากประตูมีทางทอดไปยังวิหารน้อยหลัง หนึ่ง ภายในมีพระพุทธรูปศิลปะพม่า พระ พักตร์ยิ้มละไมเปี่ยมเมตตาประดิษฐานอยู่บน แท่นบูชา ซูถึงกับพูดไม่ออก แม้โดยปกติ เธอจะระมัดระวังการใช้จ่ายมาก แต่วันนั้น เธอถวายเงิน 5,000 เยน (ประมาณ 40 ปอนด์เทียบกับปัจจุบัน) เพื่อขอให้พระสงฆ์ สวดมนต์ให้ เธอกราบลงกับพื้นเบื้องหน้า พระพุทธรูปหลายครั้ง พร้อมกับพนมมือ และสวดมนต์เป็นภาษาพม่าไปด้วย

ตอนนั้นเองที่ฉันนึกขึ้นมาได้ว่าฉันและ ซูพบกันในอังกฤษและญี่ปุ่นเท่านั้น เราไม่เคยพบกันที่พม่า ที่ผ่านมา ฉันมอง เธอเป็นชาวต่างชาติ ไม่มีอะไรมากกว่านั้นแต่แล้วเมื่ออยู่ต่อหน้าพระพุทธรูปพม่าใน หมู่บ้านห่างไกลของญี่ปุ่น จู่ๆซูก็เผยให้เห็น ว่าเธอมีหัวใจเป็นพม่า ฉันรู้ในตอนนั้นว่า ชีวิตของซูจะสมบูรณ์ได้ต่อเมื่อเธอกลับไป แผ่นดินพม่าเท่านั้น ฉันเฝ้าถามตัวเองว่าจะ ดีกว่าไหมถ้าซูใช้ชีวิตอยู่ในอังกฤษที่แสน สะดวกสบาย หรือเธอจะมีความสุขกว่าหาก ได้กลับประเทศของตัวเองแม้ต้องเผชิญ อันตรายและความยากลำบากก็ตาม

โปรดอ่านต่อในเล่ม