วาทศิลป์แห่งปัญญาของในหลวง
เราเคยฉุกคิดอะไรไหมเมื่อได้ยินพระราชดำรัสหรือพระบรมราโชวาทของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
By โดย ธเนศ เวศร์ภาดา
เรื่องที่เกี่ยวข้อง
เชื่อว่าทุกคนในประเทศไทยได้ยินหรือได้อ่านพระราชดำรัสและพระบรมราโชวาทผ่านๆอยู่เสมอ จากโทรทัศน์บ้าง วิทยุบ้างหรือจากหนังสือและนิตยสารต่างๆ หากใครตั้งใจฟังหรือตั้งใจอ่านแล้วคิดตาม เราจะมองเห็นพระอัจฉริยภาพในการนำเสนอแนวคิดสำคัญสามประการ นั่นคือ คุณธรรม ความรู้ และหน้าที่ โดยผ่านการใช้ภาษาที่เรียบง่าย มีสัมพันธภาพ แสดงเหตุและผลอย่างหนักแน่น ในขณะเดียวกันก็งดงามด้วยวรรณศิลป์ทั้งการเล่นคำและโวหารภาพพจน์ซึ่งขยายความคิดไว้อย่างลุ่มลึกยิ่งขึ้น
คุณธรรม-ที่ตั้งของความสามัคคี
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมีพระบรมราโชวาทย้ำถึงเรื่องคุณธรรมอยู่เสมอด้วยทรงพิจารณาอย่างลึกซึ้งแล้วว่าคุณธรรมจักเป็นที่ตั้งของความรักความสามัคคี “ทำให้คนไทยเราสามารถร่วมมือร่วมใจรักษาและพัฒนาชาติให้เจริญรุ่งเรืองสืบต่อไปได้ตลอดรอดฝั่ง”
แนวคิดที่น่าประทับใจมากอีกประการหนึ่ง คือ “ความกตัญญูรู้คุณต่อชาติบ้านเมืองและผู้ที่อุปการะตัวมา” สอดคล้องกับแนวคิดประการหนึ่งในทางพระพุทธศาสนาซึ่งมักจะชี้นำให้ตระหนักรู้ว่าเมื่อคนเราเกิดมาย่อมตกเป็น “หนี้บุญคุณ” ของสรรพสิ่งไม่ว่าจะเป็นบุคคลที่รายล้อม มีบิดามารดา ครูอาจารย์ เป็นอาทิ หรืออากาศ น้ำ และแผ่นดิน ตลอดจนทรัพยากรทั้งสิ้นทั้งปวงอันเป็นอุปการะให้เราดำรงตนอยู่ได้เมื่อเรามีสำนึกที่จะกตัญญูรู้คุณ เราก็จะ “ไม่เห็นแก่ตัว ไม่เอารัดเอาเปรียบผู้อื่น” และ “มีความจริงใจและมีความปรารถนาดีต่อกัน เอื้อเฟื้อกันตามฐานะและหน้าที่” ของแต่ละคนได้ ในยามที่บ้านเมืองเผชิญหน้ากับความเปลี่ยนแปลงของโลก พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมีกระแสพระราชดำรัสให้ทุกคน “ควบคุมสติให้ไม่หวั่นไหวไปกับวิกฤติ ทำความคิดจิตใจให้หนักแน่นและเที่ยงตรงเสมอเหมือนกัน” ซึ่งสอดคล้องกับมงคลสูตรในข้อที่ว่า ไม่หวั่นไหวต่อโลกธรรม แม้สังคมและโลกจะเปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็วอย่างไร หากเราเจริญสติ เพ่งพิจารณาการเปลี่ยนแปลงทั้งหลายด้วยความรู้เท่าทัน ไม่ปล่อยจิตใจให้ไหลไปตามกระแสที่รุกเร้า เราก็ดำรงตนให้อยู่รอดได้อย่างคนที่เฉลียวฉลาดรอบคอบ
โลกเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน
พระราชดำรัสและพระบรมราโชวาทหลายองค์มักแสดงให้เห็นถึงความตระหนักในคุณค่าของความรู้ คุณค่าของประวัติศาสตร์และที่สำคัญเล็งเห็นความสำคัญของการบูรณาการความรู้แบบองค์รวม
ดังพระราชปรารภในคำนำสารานุกรมไทยชุดเยาวชนที่ทรงย้ำถึงองค์รวมของความรู้ ซึ่งจะต้องเชื่อมโยงแขนงหรือสาขาวิชาต่างๆเข้าด้วยกัน ให้เป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน ดังนี้
“สารานุกรมนี้จุดประสงค์อันแรกสำคัญที่สุดก็คือ ให้ผู้ที่ใช้สารานุกรมนี้ได้เกิดความรู้สึกว่าโลกนี้เป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน โลกหมายถึงโลกความรู้ โลกกลม โลกของวิทยาศาสตร์ และโลกของวิชาการต่างๆอันเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน ต้องอาศัยซึ่งกันและกัน”
ในเรื่องความรู้เรื่องโลกยังเชื่อมโยงความคิดเรื่องชาติบ้านเมืองว่า “แล้วก็ในเวลาเดียวกันก็ทำให้เห็นว่าในชาติบ้านเมืองหรือในเมืองอื่นๆ ก็ต้องอาศัยซึ่งกันและกัน ถ้าได้ความคิดอันนี้อย่างหนึ่งก็จะเกิดความรู้สึกว่าชีวิตของตนจะต้องอยู่ในส่วนรวม และจะต้องพยายามปฏิบัติเพื่อส่วนรวม ศิลปะดนตรีก็ต้องรวมกับกับวิทยาศาสตร์”
แม้ในพระราชดำรัสที่แสดงเรื่องการทำงานของกายกับจิต ทรงแสดงว่าสุขภาพจิตและสุขภาพกายมีความสัมพันธ์กันดังนี้
“...ถ้าเรามาดูในตัวเราเอง ร่างกายของเรา เรามีแขน มีขา มีหัว มีลำตัว มีอวัยวะต่างๆ ทั้งภายนอกภายใน ถ้าส่วนใดไม่สอดคล้องกันเราก็บอกว่าไม่สบาย ป่วย แล้วคนเราที่จะมีความสบายจริงๆก็หาเวลาน้อย ต้องนึกถึงว่าทุกส่วนของร่างกายของเราจะต้องทำงานให้พร้อมกัน ให้มีความสามัคคีกัน ถ้าไม่มีความสามัคคีกัน ร่างกายของเราต่างคนต่างทำ หรือต่างส่วนต่างทำงานของตัว ก็ไม่สามารถที่จะทำงานได้ ถ้าดูเฉพาะกาย แต่ว่าอีกส่วนก็มีใจ คือจิตใจของเรา ซึ่งจะต้องทำงานเหมือนกัน เพื่อที่จะให้สอดคล้องกับร่างกาย...”
ภาระหน้าที่ของทุกคน
แนวคิดในเรื่องหน้าที่เป็นแนวคิดสำคัญที่ปรากฏในพระราชดำริและพระบรมราโชวาทอย่างสม่ำเสมอ เรามักจะเห็นว่าพระองค์ย้ำอยู่เสมอว่า “บ้านเมืองเป็นที่เกิด ที่อาศัย ที่อำนวยประโยชน์สุขและความร่มเย็นให้แก่ทุกคน” ดังนั้น “คนไทยทุกเพศ ทุกวัน ไม่ว่าจะอยู่ในฐานะหรือตำแหน่งหน้าที่ใด จึงต่างมีความรับผิดชอบอยู่ด้วยกันในอันที่จะต้องปฏิบัติตั้งใจในการทำหน้าที่โดยเต็มความสามารถ เพื่อให้ผลสำเร็จของงานแต่ละฝ่ายแต่ละคนนั้นประมวลกันเข้าเป็นความเจริญมั่นคงของประเทศชาติ” และพระองค์ทรงย้ำว่าการทะนุบำรุงประเทศชาตินั้นมิใช่เป็นหน้าที่ของผู้หนึ่งผู้ใดโดยเฉพาะ แต่เป็นภาระความรับผิดชอบของคนไทยทุกคน แม้กระทั่งพระองค์เอง – “ข้าพเจ้าในฐานะที่เป็นคนไทยคนหนึ่ง จึงมีภาระหน้าที่เช่นเดียวกับคนไทยทั้งมวล” – เป็นพระราชดำรัสที่ตราตรึงอยู่ในดวงใจของพสกนิกรชาวไทย และทำให้ผู้รับฟังเกิดความตระหนักรู้ถึงบทบาทหน้าที่ของตนเองมากยิ่งขึ้นด้วย
|
| |||||
แสดงความคิดเห็น
| ชื่อ* | |
| อีเมล* | |
| ความคิดเห็น* | |
Disclaimer : Reader's Digest reserves the right and authority to display your postings or not, and modify your posts to remove offensive material, remove vulgar comments, remove insults or delete any other content deemed inappropriate, at our discretion.
คุณชอบอะไรมากกว่ากันระหว่าง...?
กิจกรรม ล่าสุด
กิจกรรม ล่าสุด
คุณ เลือกเอง
คุณ เลือกเอง
เรื่องราว ที่น่าสนใจ
เรื่องราว ที่น่าสนใจ
|
แรงบันดาลใจ
 |
สุขภาพ & การแพทย์
 |
อาหาร & สูตรอาหาร
 |
บ้าน & สวน
 |
เรื่องเล่า & สัมภาษณ์
 |
| บทความแรงบันดาลใจทั้งหมด | สุขภาพ & การแพทย์ทั้งหมด | อาหาร & สูตรอาหารทั้งหมด | บ้าน & สวนทั้งหมด | เรื่องเล่า & สัมภาษณ์ทั้งหมด |
| ข้อมูล |  | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| ลูกค้าสัมพันธ์ | |||||
| |||||
